Wie wel eens een etiket in de supermarkt bestudeert, weet dat gluten in brood en pasta zitten. Maar wist je dat er ook gluten verscholen kunnen zitten in producten waar je ze niet verwacht, zoals soep, vleeswaren en zelfs drop? In dit overzicht lees je waar gluten precies in zitten, waar je op moet letten en welke producten veilig zijn bij een glutenvrij dieet.

4 gerelateerde berichten

Prevalentie coeliakie in Nederland: 1 op 100 ·
Granen die gluten bevatten: tarwe, rogge, gerst, haver (soms) ·
Aantal glutenvrije producten in supermarkt: meer dan 500

Overzicht

1Bevestigde feiten
2Wat onduidelijk is
  • Of haver altijd glutenvrij is – kans op kruisbesmetting tijdens verwerking (Voedingscentrum – overheidsadvies)
  • Of sommige additieven en smaakversterkers gluten bevatten (Voedingscentrum – etiketteringsadvies)
3Tijdlijn-signaal
  • Voedingscentrum signaleert dat steeds meer producten glutenvrij worden gelabeld, mede dankzij strengere EU-allergenenwetgeving (Voedingscentrum – etiketteringsadvies)
4Wat komt hierna
  • Consumenten moeten alert blijven op verborgen gluten in bewerkte producten zoals kruidenmixen, vleeswaren en sauzen (Voedingscentrum – Coeliakie PDF)

Zes feiten op een rij: wat je moet weten over gluten.

De kern van het probleem: verborgen gluten maken het voor wie coeliakie heeft lastig om veilig te eten.

Label Waarde
Wat is gluten? Eiwit in tarwe, rogge, gerst (Voedingscentrum – overheidsadvies)
Voorwaarde glutenvrij dieet Vermijd alle producten met deze granen (Voedingscentrum – overheidsadvies)
Alternatieven Rijst, aardappelen, quinoa (Voedingscentrum – gezond eten)
Verborgen bronnen Soepen, sauzen, vleeswaren, drop, vla (Voedingscentrum – overheidsadvies)
Natuurlijk glutenvrij Onbewerkt vlees, vis, ei, groenten, fruit (Voedingscentrum – gezond eten)
Kruisbesmetting Glutenvrije granen kunnen besmet raken bij verwerking tot meel of vlokken (Voedingscentrum – etiketteringsadvies)

Het patroon: etiketten lezen is de enige manier om verborgen gluten te vermijden.

De kern

Mensen met coeliakie in Nederland (1 op 100) moeten elke dag etiketten lezen – een fout kan ernstige darmklachten geven omdat gluten een immuunreactie uitlokt.

Wat zijn gluten?

Zijn gluten slecht?

Gluten is een eiwit dat van nature voorkomt in tarwe, rogge en gerst, inclusief de oudere graansoorten spelt en khorasantarwe (kamut). Voor de meeste mensen is gluten volkomen onschadelijk. Pas bij coeliakie (een auto-immuunziekte) of niet-coeliakale glutengevoeligheid kan het eiwit klachten geven. Het Voedingscentrum (overheidsadviseur) benadrukt dat alleen mensen met een bewezen intolerantie gluten moeten mijden.

De implicatie: gluten is voor de meeste mensen veilig, en een glutenvrij dieet is alleen nodig bij medische indicatie.

Samenvatting: Het Voedingscentrum adviseert dat gluten voor de meeste mensen veilig is; alleen bij coeliakie of glutengevoeligheid is een glutenvrij dieet noodzakelijk.

Waar zit heel veel gluten in?

Welke producten bevatten veel gluten?

  • Brood, crackers, beschuit, muesli, koek, gebak, pizza, pasta, couscous en bulgur – allemaal tarwe- of roggeproducten (Voedingscentrum – overheidsadvies)
  • Bier (gemaakt van gerst) en seitan (tarwe-eiwit als vleesvervanger) (Voedingscentrum – overheidsadvies)

Maar verborgen gluten zijn het lastigst. Het Voedingscentrum (etiketteringsadviseur) waarschuwt voor soepen, sauzen, vleeswaren, vla, drop, kruidenmengsels en paneermeel – ook deze producten kunnen onverwacht gluten bevatten.

Het patroon: waar je gluten het minst verwacht, zoals in soep en vleeswaren, is het risico het grootst.

Let op

Zelfs bewerkte glutenvrije granen (rijstmeel, maïsvlokken) kunnen tijdens het malen besmet raken met gluten. Altijd het etiket controleren op ‘glutenvrij’ (max 20 ppm).

Waar zit er geen gluten in?

Welke granen zijn glutenvrij?

  • Rijst, maïs, boekweit, quinoa, amarant, teff en gierst – deze zijn van nature glutenvrij (Voedingscentrum – gezond eten)
  • Aardappelen, peulvruchten, noten, zaden, onbewerkt vlees, vis, eieren, tofu, tempé en zuivel – ook glutenvrij (Voedingscentrum – gezond eten)

Het Voedingscentrum (overheidsadviseur) raadt aan om groente en fruit onbewerkt te kopen of diepgevroren zonder saus. Producten als groenteburgers of kroketten kunnen weer gluten bevatten door paneermeel of bindmiddelen.

De implicatie: hoe minder bewerking, hoe kleiner het risico op glutenbesmetting.

‘Glutenvrij eten is prima gezond, zolang je kiest voor onbewerkte producten en voldoende vezels haalt uit glutenvrije granen.’

– Voedingscentrum (overheidsadviseur)

Wat gebeurt er met je lichaam als je stopt met gluten?

Wat kom je tekort als je geen gluten eet?

Iemand met coeliakie die stopt met gluten merkt vaak een duidelijke verbetering: buikpijn, diarree en vermoeidheid nemen af. Het Voedingscentrum (overheidsadviseur) waarschuwt echter dat een glutenvrij dieet zonder goede begeleiding kan leiden tot tekorten aan vitamine B, ijzer, zink en vezels. Daarom is overleg met een diëtist aan te raden.

Het patroon: stoppen met gluten lost coeliakieklachten op, maar creëert risico op voedingstekorten als je niet goed plant.

Samenvatting: Het Voedingscentrum waarschuwt dat stoppen met gluten bij coeliakie helpt, maar zonder planning kun je tekorten oplopen. Laat je adviseren door een diëtist.

Hoe merk ik dat ik niet tegen gluten kan?

Klachten die kunnen wijzen op glutenintolerantie zijn buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree of juist verstopping, vermoeidheid, huiduitslag (dermatitis herpetiformis) en gewichtsverlies. Het Voedingscentrum (Coeliakie PDF) adviseert om bij aanhoudende klachten naar de huisarts te gaan voor bloedonderzoek. Stop niet zelf met gluten vóór de test – dat kan de uitslag verstoren.

Huisartsadvies

Een coeliakietest is betrouwbaar zolang je nog gluten eet. Ga eerst naar de dokter voordat je een glutenvrij dieet start.

Het patroon is duidelijk: verborgen gluten zitten niet alleen in brood, maar ook in sauzen, vleeswaren en kruidenmixen. Voor wie coeliakie heeft of glutengevoelig is, geldt: lees altijd het etiket, vertrouw op producten met het ‘glutenvrij’-logo en kies zoveel mogelijk onbewerkte ingrediënten.

Aanvullende bronnen

mobiel.voedingscentrum.nl, webshop.voedingscentrum.nl, webshop.voedingscentrum.nl, voedingscentrum.nl, voedingscentrum.nl, voedingscentrum.nl, voedingscentrum.nl

Mis deze niet

Veelgestelde vragen

Is haver glutenvrij?

Haver is van nature glutenvrij, maar kan tijdens de verwerking besmet raken met tarwe, rogge of gerst. Alleen haver met een ‘glutenvrij’-label is veilig voor mensen met coeliakie.

Welke granen zijn veilig bij een glutenvrij dieet?

Rijst, maïs, boekweit, quinoa, amarant, teff en gierst. Ook pseudogranen zoals amarant en quinoa.

Kan ik glutenvrij eten in een restaurant?

Ja, maar wees voorzichtig met kruisbesmetting. Vraag naar glutenvrije opties en of de keuken aparte apparatuur gebruikt.

Wat zijn de symptomen van coeliakie?

Buikpijn, diarree, vermoeidheid, huiduitslag, gewichtsverlies en een opgeblazen gevoel. Overleg met een huisarts voor diagnose.

Hoe lang duurt het voordat gluten uit je lichaam zijn?

Bij een strikt glutenvrij dieet kunnen klachten binnen enkele dagen tot weken verminderen. De darmen hebben maanden tot een jaar nodig om volledig te herstellen.

Zijn er gluten in medicijnen?

Ja, sommige medicijnen bevatten gluten als vulmiddel. Vraag de apotheek altijd naar de samenstelling of controleer de bijsluiter.

Wat mag je niet eten als je gluten hebt?

Alle producten met tarwe, rogge, gerst en maar ook bewerkte producten zoals soep, sauzen, vleeswaren, drop en kruidenmengsels. Altijd het etiket controleren.

Gerelateerde lectuur